Composteren is makkelijker dan de meeste mensen denken. Met een compostvat of een open hoop in de tuin kun je keukenafval en tuinresten omzetten in voedingsrijke grond voor je planten. Maar liefst een derde van je huishoudelijk afval is geschikt om te composteren. Wil je weten hoe je hiermee begint? Dan lees je hier precies wat je moet doen.
Wat heb je nodig om te starten?
Voor een kleine tuin tot ongeveer 400 vierkante meter is een compostvat de handigste keuze. Dit is een gesloten bak die je kunt vullen met afval. Een compostvat neemt weinig ruimte in en ziet er netjes uit. Heb je een grotere tuin of veel tuinafval? Dan is een open composthoop een betere optie. Je kunt die bouwen met houten planken of gewoon een hoek van de tuin hiervoor vrijmaken.
Zet je compostvat of composthoop altijd op de aarde, nooit op tegels of beton. Wormen en andere kleine dieren in de bodem helpen het materiaal sneller afbreken. Een plek in de halfschaduw werkt het best: niet te droog door volle zon, maar ook niet te nat en donker.
Wat mag er wel en niet in de composthoop?
Niet alles is geschikt voor je composthoop. Het is handig om twee soorten materiaal af te wisselen: nat en droog. Nat materiaal is vers en bevat veel vocht. Droog materiaal is droger en zorgt voor structuur en lucht in de hoop.
Wat er wel in mag:
- Groente- en fruitresten
- Koffiedik en theezakjes
- Gemaaid gras (nat materiaal)
- Bladeren en kleine takjes (droog materiaal)
- Eierschalen
- Onbehandeld karton en papier, in kleine stukken gescheurd
- Tuinafval zoals verwelkte bloemen en onkruid zonder zaad
Wat er niet in mag:
- Vlees, vis en zuivelproducten
- Gekookt eten
- Ziek plantenmateriaal
- Onkruid dat al zaad heeft
- Hondenmest of kattenmest
- Behandeld hout of geverfd materiaal
Hoe begin je met composteren: stap voor stap
- Stap 1: Kies je plek en bak. Zet je compostvat of maak je hoop klaar op een plek op de aarde, in de halfschaduw.
- Stap 2: Begin met een laag grof materiaal. Denk aan kleine takjes of stro. Dit zorgt voor lucht onderaan de hoop, wat het proces op gang helpt.
- Stap 3: Voeg afwisselend nat en droog materiaal toe. Leg nooit te veel van hetzelfde materiaal tegelijk erin. Wissel een laag gras af met een laag bladeren of gescheurd karton.
- Stap 4: Houd de hoop vochtig, maar niet nat. Als je een handvol compost uitknijpt, mogen er hooguit een paar druppels water uitkomen. Is het te droog? Voeg water toe. Is het te nat? Voeg meer droog materiaal toe.
- Stap 5: Keer de hoop regelmatig om. Doe dit elke paar weken met een vork of schop. Zo komt er zuurstof bij het materiaal en verloopt het proces sneller.
- Stap 6: Wacht en gebruik de compost. Na enkele maanden tot een jaar is de compost klaar. Goede compost ruikt naar bosgrond en ziet er donkerbruin en kruimelig uit.
Hoe weet je of je composthoop goed werkt?
Een gezonde composthoop is warm van binnen, heeft een aardse geur en is vol leven. Je ziet wormen en je voelt dat het materiaal zacht en vochtig is. Ruikt je hoop onaangenaam, naar rotte eieren of zuur? Dan klopt er iets niet. Een zure lucht betekent meestal dat de hoop te nat is of te weinig lucht krijgt. Keer de hoop dan om en voeg droog materiaal toe. Een ammoniaklucht ontstaat als er te veel stikstofrijk materiaal in zit, zoals gemaaid gras. Voeg dan meer droog bruinachtig materiaal toe.
Wanneer is je compost klaar om te gebruiken?
Rijpe compost herken je aan de kleur en de geur. Het is donkerbruin, kruimelig en ruikt naar een vochtig bos. Er zijn geen grote stukken plantenmateriaal meer in te zien. Hoelang het duurt, hangt af van hoe je composteert. Als je de hoop regelmatig omdraait en goed in balans houdt, kan het al na drie tot zes maanden klaar zijn. Doe je er minder actief aan, dan kan het een jaar of langer duren. Beide manieren werken prima.
Gebruik rijpe compost als bodemverbeteraar door hem licht door de bovenste laag aarde te werken. Je planten profiteren direct van de voedingsstoffen die erin zitten.
Composteren in een kleine tuin of op een balkon
Heb je weinig ruimte? Dan is een wormenhotel of een bokashi-systeem een goed alternatief. Met bokashi fermenteer je keukenafval, inclusief vlees en vis, in een gesloten emmer. Dit is geschikt voor wie geen tuin heeft. Een wormenhotel is een kleine bak waarin wormen het werk doen. Beide methodes zijn compact en produceren toch bruikbare compost of voedingsvloeistof voor je planten.
Veelgestelde vragen
Hoe begin je met composteren als je nog nooit eerder hebt gecomposteerd?
Beginnen met composteren gaat het makkelijkst met een compostvat op de aarde. Voeg afwisselend nat afval zoals groenteresten en droog afval zoals bladeren of gescheurd karton toe. Keer de inhoud elke paar weken om en houd het vochtig als een uitgeknepen spons. Na enkele maanden heb je de eerste bruikbare compost.
Mag ik ook citrusschillen en uitjes in de composthoop gooien?
Ja, citrusschillen en uitjes mogen in de composthoop. Vroeger dacht men dat ze schadelijk waren voor wormen, maar in normale hoeveelheden vormen ze geen probleem. Snij ze wel in kleinere stukken zodat ze sneller afbreken.
Waarom wordt mijn composthoop niet warm?
Een composthoop die niet warm wordt, heeft waarschijnlijk te weinig volume, te weinig vochtigheid of te weinig stikstofrijk materiaal zoals gras of groenteresten. Voeg meer nat materiaal toe, zorg dat de hoop minstens een kubieke meter groot is, en keer hem om om zuurstof toe te laten. Dan komt het broeiproces gewoonlijk vanzelf op gang.
Wat is het verschil tussen een compostvat en een open composthoop?
Een compostvat is een gesloten bak, handig voor kleine tuinen. Het is neater en trekt minder ongedierte aan. Een open composthoop is beter geschikt voor grotere tuinen met veel tuinafval. Een open hoop verwarmt sneller en is makkelijker om te keren, maar heeft meer ruimte nodig.
Komen er muizen op mijn composthoop af?
Muizen komen op een composthoop af als er voedselresten in zitten die aantrekkelijk ruiken, zoals gekookt eten, vlees of zuivel. Gooi dit soort resten er nooit in. Gebruik bij voorkeur een gesloten compostvat als je last hebt van knaagdieren, en dek verse keukenresten af met een laag grond of droog materiaal.
