Composteren is een van de eenvoudigste manieren om iets goeds te doen voor je tuin én voor het milieu. Een derde van al het huishoudelijk afval bestaat uit organisch materiaal dat je prima kunt hergebruiken. Groente en fruitschillen, koffiedik, tuinafval: het belandt vaak in de prullenbak, terwijl het juist de basis kan vormen voor een rijke, voedzame bodem. Dat voelt als een gemiste kans.
Wat er in je composthoop hoort en wat niet
Een geslaagde composthoop draait om de juiste balans tussen twee soorten materiaal. Aan de ene kant heb je stikstofrijke, vochtige resten zoals groente en fruitschillen, gemaaid gras, koffiedik en theezakjes. Aan de andere kant heb je koolstofrijke, droge materialen zoals droge bladeren, karton zonder coating, stro en snoeihout in kleine stukjes. Wissel deze twee soorten regelmatig af in lagen van een paar centimeter dik. Zo krijgen de micro-organismen die het werk doen genoeg voeding en lucht. Wat je beter niet toevoegt zijn vlees, vis, zuivelproducten en gekookt voedsel. Die trekken ongedierte aan en zorgen voor nare geuren. Ziek plantenmateriaal houd je er ook beter buiten, want ziektekiemen kunnen overleven en later problemen geven in de tuin.
Een composthoop starten in je eigen tuin
Voor een tuin van minder dan 400 vierkante meter volstaat een compostvat. Dat is een gesloten bak die je in de winkel koopt of zelf maakt van houten planken. Heb je meer ruimte, dan werkt een open hoop net zo goed. Zet je composthoop op een vlakke plek in de halfschaduw, direct op de grond. Zo kunnen regenwormen en andere nuttige beestjes van onderaf naar binnen. Begin met een laag grof materiaal zoals takjes om de luchtcirculatie te bevorderen. Daarna voeg je afwisselend droge en vochtige lagen toe. Het geheel mag een beetje vochtig aanvoelen, vergelijkbaar met een uitgeknepen spons. Te droog? Voeg wat water toe. Te nat? Meng er droge bladeren of karton doorheen. Na een paar weken zie je hoe de hoop warmer wordt van binnen. Dat is een goed teken: de afbraak is volop bezig.
Hoe lang duurt het en wanneer is compost klaar
Rijpe compost ruikt naar bosgrond en heeft een donkerbruine, kruimelige structuur. Je herkent het oorspronkelijke materiaal er niet meer in. Hoe snel je zover bent, hangt af van hoe goed je de hoop onderhoudt. Gemiddeld duurt het zes maanden tot een jaar. Roer de hoop regelmatig om met een riek of schop. Door te mengen breng je zuurstof naar binnen en versnel je het proces flink. Een hoop die je nooit omdraait, kan zomaar twee jaar nodig hebben. Sommige tuiniers werken met twee bakken: terwijl de eerste hoop afbreekt, vullen ze de tweede al op. Dat is een handige manier om het hele jaar door vers materiaal toe te voegen zonder de rijpende compost te verstoren.
Compost gebruiken in de tuin
Rijpe compost werkt als een natuurlijke voeding voor je planten en verbetert tegelijk de structuur van de bodem. Zware kleigrond wordt er losser van, terwijl zandgrond er beter vocht mee vasthoudt. Je verwerkt het in de lente en herfst door een laag van enkele centimeters over je borders of moestuin te spreiden en licht door de aarde te harken. Je hoeft het niet diep in te graven: regenwormen en andere bodemorganismen zorgen er vanzelf voor dat het verder naar beneden werkt. Gebruik je compost als mulch, dan leg je het als een dek rondom je planten. Dat houdt vocht vast en remt onkruidgroei. Het is een goede manier om minder te hoeven gieten in de zomer.
Veelgestelde vragen
Kan ik ook in een klein appartement organisch afval verwerken?
Ja, zelfs zonder tuin is het mogelijk om organisch afval te verwerken. Voor gebruik in een appartement bestaat de bokashi methode. Daarbij voeg je speciale micro-organismen toe aan je keukenafval in een afgesloten emmer. Na enkele weken kun je het gefermenteerde materiaal afgeven aan een buurtcomposteerplaats of ingraven in een gemeenschappelijke groenstrook.
Waarom wordt mijn composthoop niet warm?
Als een composthoop niet warm wordt, betekent dat meestal dat er te weinig stikstofrijke materialen in zitten, dat de hoop te droog is, of dat er te weinig massa is om warmte vast te houden. Voeg verse groenteresten of gemaaid gras toe, bevochtig de hoop lichtjes en roer het geheel goed om. Een hoop heeft minstens een kubieke meter nodig om goed op temperatuur te komen.
Trekt een composthoop ratten aan?
Een goed onderhouden composthoop trekt geen ratten aan als je geen vlees, vis, gekookt voedsel of zuivelproducten toevoegt. Gebruik bij voorkeur een gesloten compostvat als je weet dat er ratten in de buurt zijn. Zet het vat ook niet direct naast een schutting of muur, want dat maakt het voor knaagdieren makkelijker om erbij te komen.
Mag ik citrusschillen en uitjes toevoegen aan de composthoop?
Citrusschillen en uitjes mogen in kleine hoeveelheden bij de composthoop. Te veel citrusschillen kunnen het composteringsproces vertragen doordat ze langzaam afbreken en zuurder zijn dan ander materiaal. Snipper ze in kleinere stukjes om het afbraakproces te versnellen. Uitjes zijn prima en geven geen extra problemen zolang je ze niet in grote hoeveelheden tegelijk toevoegt.
